Czy wirus może być rakotwórczy?

Niektóre wirusy mogą! Przykładem rakotwórczego  wirusa jest HPV - wirus brodawczaka ludzkiego. Ogromna większość przypadków raka szyjki macicy jest spowodowana infekcją wirusem HPV. Obecność tego wirusa była wykrywana w więcej niż 90% guzów. Można  więc ten nowotwór traktować jak chorobę zakaźną, przenoszoną głównie drogą płciową. Trzeba jednak podkreślić, że sama infekcja, choć zazwyczaj jest niezbędna do pojawienia się raka, nie jest czynnikiem wystarczającym. Na ryzyko zachorowania na raka (u osób zarażonych wirusem) wpływa wiele czynników. Są one bardzo słabo poznane. Uważa się, że palenie tytoniu, długotrwałe stosowanie hormonalnej antykoncepcji, obecność równoczesnej infekcji innym patogenem (Chlamydia trachomatis, HIV, EBV, HSV), leki immunosupresyjne, ciąża, niedobór pewnych witamin (m. in. kwasu foliowego) oraz osłabiona odporność zwiększają ryzyko rozwoju tego raka. Mało wiadomo jednak o tym, w jaki sposób te dodatkowe czynniki (kofaktory) współdziałają z wirusem w procesie powstawania nowotworu.

Odkąd udowodniono, że wirus HPV powoduje raka szyjki macicy, cieszy on sporym zainteresowaniem. Za to odkrycie w 2008 roku profesor Harald zur Hausen otrzymał nagrodę Nobla.  W Polsce wykrywa się co roku ok. 4000 przypadków raka szyjki macicy. W przybliżeniu 2000 kobiet co roku umiera z powodu tej choroby. Na świecie diagnozowanych jest ok. 500 000 przypadków rocznie, z czego połowa prowadzi do zgonu. Choroba ta jest więc ważnym problemem zarówno medycznym jak i społecznym.

Niedawno wprowadzono do sprzedaży szczepionki przeciw wirusowi HPV i od tego czasu trwa publiczna debata dotycząca celowości szczepień. Na tej stronie internetowej zamieszczone zostały odpowiedzi na różnorodne pytania dotyczące HPV i jego związku z rakiem szyjki macicy. 

Czym jest wirus HPV?
 
Wirus HPV, jak każdy wirus, to twór który samodzielnie się nie rozmnaża, nie odżywia i nie porusza. Aby się rozmnożyć wirus wnika do żywej komórki i przeprogramowuje ją tak aby zaczęła wytwarzać nowe wirusy. Wirus składa się jedynie z nici DNA, która otoczona jest skorupką zbudowaną z białka. Nić DNA zawiera informacje o budowie samego wirusa i o tym jak ma się przeprogramować komórka, którą wirus zainfekuje. Otoczka białkowa chroni nić DNA przed uszkodzeniem oraz pomaga wirusowi przedostać się do wnętrza komórki.


HPV wnika wyłącznie do komórek nabłonkowych. Nie atakuje komórek mózgu, mięśni czy kości. Obecnie znanych jest ponad 100 typów tego wirusa. Część z nich atakuje naskórek i powoduje powstawanie brodawek. Inne atakują nabłonki błon śluzowych: szyjki macicy, pochwy, sromu, odbytu, ust czy gardła.  Te drugie nazywa się typami genitalnymi. To właśnie genitalne typy HPV są groźne ze względu na zdolność do wywoływania raka. Z nieznanych przyczyn wirus ten nie atakuje nabłonka w żołądku, jelicie cienkim czy grubym ani dolnych dróg oddechowych.